Aanleggen van bosranden in de Boterbergen

Datum: 
maandag 25 november 2019

In de Boterbergen is Natuurpunt volop bezig met het aanleggen van bosranden. Dit gebeurt door het kappen van de dennen en berken waarbij eiken en oude structuurrijke dennen niet gekapt worden. Verder worden spork, lijsterbes en blauwe bosbes zoveel mogelijk gespaard zodat deze de aanzet vormen voor de struikmantel die hier zal ontwikkelen. Deze mantel moet op termijn de helft van de bosrand innemen en  zorgt voor een geleidelijke overgang tussen het bos en de heidezoom. De heidezoom met struikheide, blauwe bosbes en pijpenstrootje vormt de overige helft van de bosrand en wordt aangelegd door strooisel te plaggen. De totale bosrand is gemiddeld 75 meter breed en wordt golvend aangelegd waardoor er een afwisselend landschap in de Boterbergen zal ontstaan wat goed is voor de natuur en de vele bezoekers van het gebied. De Kalmthoutse heide is gekend voor de nachtzwaluwen, gladde slangen en heivlinders.
 
Tot voor kort bestond de Boterbergen hoofdzakelijk uit monotone naaldhoutaanplanten waarvan grote delen van de struiklaag gedomineerd werden door rododendron. Pontische rododendron is een invasieve exoot uit Azië. Een deel van de rododendrons is ondertussen verwijderd en de delen die in de heidezoom liggen worden geplagd. Het andere deel dat in de struikmantel ligt mag spontaan verbossen. Andere delen zullen aangeplant worden met inheemse bomen en struiken omdat de rododendron alle andere inheemse soorten weggedrukt heeft. 
 
De werken zijn goed voor de aanvulling van het grondwater want door het dichte dek van rododendronbladeren en dennennaalden bereikt een deel van de regen de bodem niet. Daarnaast verbruiken dennen meer grondwater dan loofhout of heide omdat ze veel water 'uitademen' via de huidmondjes in de talrijke naalden. Het gebied zal dus natter worden wat het gebied weerbaarder maakt tegen droogte. We hebben ook gemerkt dat heidesoorten zoals heivlinder en gladde slang koele plaatsen in het landschap nodig hebben bij een hittegolf. Een vochtige bosrand met nectar en schaduw komt daarvoor perfect in aanmerking. 
 
Het stamhout wordt verwerkt tot spaanderplaten en het takhout verbrand voor de productie van elektriciteit. Het plagsel wordt uitgespreid op landbouwgronden omdat deze tijdens droge zomers meer humus kunnen gebruiken om vocht vast te houden. De koolstofopslag van de bosranden is lager dan van een bos maar zeker niet verwaarloosbaar. Bovendien verteert de strooisellaag van dennenbossen niet goed door verzuring waarbij het merendeel van de koolstof bovengronds blijft in de strooisellaag en bomen. In het geval van een brand zoals we die op de heide al meerder malen gehad hebben, komt deze koolstof terug in de atmosfeer. Natuurpunt zet daarom ook in op de opslag van koolstof in de bodem door vernatting van veengronden en de ontwikkeling van loofbos met een goed verterende strooisellaag. 
 
Foto: toekomstbeeld bosranden - M. Jacobs

Bovenstaande werken kader in LIFE Helvex, een Europees project waarmee HEide Landduinen en Vennen hersteld worden en invasieve EXoten bestreden. 

Meer info: Natuurpunt - frederik.naedts@natuurpunt.be